Gabayga: DHARDHAAR DHAQAN!

Gabayga: DHARDHAAR DHAQAN!

 

Gabaygaan magaciisa waxaa la yiraahdaa (DHARDHAAR DHAQAN!), wuxuuna jawaab maragfur ah u yahay gabay ay tirisay abwaanad Hodon Sh. Cumar.  Gabagaa Abwaanaddu waxay uga hadashay farsamo hidde dhaqankeennii hore iyo sida uu u sii baaba’ayo iyo sida aynaan mid kale oo aan leenahay ugu tallaabsan, iyadoo ku soo gunaanadday su’aal ah; war ma weynaan dad jira ahayn maxaan dhaqankeennii u luminaynaa?.

Sidaas daraaddeed xeerka gabayga markaan raacno, Gabayga haddii su’aalo ku jiraan wuxuu sugayaa jawaab waxaana u jawaaba qofkii su’aashu macno ugu fadhiso, waxaanna iri

 

Dhowaanahan dha’leey gabay ka haray, dhihitinkeediiye

Is ka dhaafay maansooyinkii, aan dhiteeyn jiraye

Sababtuna dhacsaal(1) iga ma aha, aan dhawaaq gabaye

Dhex ka raacu goortuu bataan, teydii meel dhigaye

Waxse aan dhakado oo in badan, dhegaha laabtaaba

Farriin dhaxanti iga qaadday iyo, dhedadi dheelkeeda

Oo dhiigga hoosiyo lafaha, iga dhalaalsiisay

Oo masaafo dheer iiga timid, dhebedku(2) ii keenye

Aan dhudhumiyo caawuu gabagu, ii dhadhamayaaye.

Dhalgobeed, Dhammoy Dhowrsaney, Dheemman Hodon Luula

Habeen dhalad Dhammayseey walaal, dhallinta Soomaali

Dhabiil iyo dhugmaad dheertihiyo, fiiro dhumuc weeyne

Waxaan kuu dhoweystaana waa, dhiifahaa badane

ILAAHAY ku dhowryoo dhib iyo, dhabbaqo kaa haaye

Ku sii dheelmo, dhabbahaas midnimo, dhaaxa abidkaaba.

 

Afartaas dhardhaaraye mid kale, dhibic haddaan saaro

Oo aan u dhaadhoco halkaan, rabay inaan dhuujo

Hodoneey dha’dii gabaga eed, soo dharaandhirisay

Dhisme aqal waxaad ka hadeshee, dhaqan ka faallootay

Nimaan dheehan nimaan dhuuxiniyo nimaan tixdii dhaarin

Iyo nimanki dhayalsadey murtideen, dhugannin yeelkoode

Dhab xaqiiq, dhambaalkii anigu, waan ku dhaashadaye

Sida dhoolka roobkoo xareed, waray dhul aan joogo

Ama ramad diraac ii dhaluu, iiga dhiganyahaye

Ha yeeshee, haddaan dhiirradoo, tuujo dhimirkeyga

Gabaygaagi dheelliga la’aay, een ka dhegaqaaday

Mid loo dhigiyo anigoon dhahayn, mid u dhowaanaaya

Dhankaad reebtay dhaqankii balaan, dhowr yar ka iraahdo.

 

Dhoon(3) qabaya, kalax(4) dhumiye iyo, saabka lagu dhaansho

Dhakal(5) toobte(6), dhure(7) doobi(8) iyo, Gaawe(9) carar(10) dhaashan

Sibraar(11) dhalxasha, dhiil qoriya iyo, dhaay mid lagu qaato

Qandi(12) dhegaleh, xashin(13) dhirirsan iyo, sati(14) alaab dhowr ah

Mooye dhoy ah, kashii dhufashadiyo, xaarin(15) dhaca haadsha

Dherri dhoob ah, dhaal(16) kariye iyo, godane(17) dheefqaad ah

Dube(18) dhamasa, qaraf(19) dhuundhus iyo, saraf(20) dharkeyn geeda

Qumbe(21) dhugufsan, tebed(22) dhuuban iyo, gure(23) dhexyaalkooda

Dhiin wadaana(24), qabaal(25) laba dhudhuna, shube(26) dharaab(27) dowlis(28)

Dhafar(29) tidac ah, dhegsin xariga iyo, dhuujiyiyo qoofal

Dhambal gogol ah, dheereey jiimbaar, derin dhiggoodiiya

Intaasoo dhir laga suubbiyiyo, harag la dhaaddhaaday

Iyo dhagax bar laga dhiimiyiyo, dhoobo la cantobshey

Iyo dhowrya dhowr dhowrar kale, dheeri tiro dhaafsan

Habka loo dhakaabiyo sidaas, loo farshaxan dheehay

Noo ma dhigin dhiqlaha reergalbeed, dhaar WALLAAHIYA’e

Waa farsamo abkeen noo dhisiyo, dhaqan awoowgeen

Ha yeeshee, dhabcaalnimo darteed, laayac baa dhacaye

Agabkaas aan soo magac dhabaye, dhuuxa ka caddeeyey

Inay dhaxasho ummaddii la rabay, oo weliba dhowrto

Is ka dhaaf iney guri dhigtaan, ameey ku dhaataane

Dhaayahooda ka ma qaadin weli, maqalna mey dheegin.

 

Afartaas intaan dha’da ka deyey, dhaay ma ka caddeeyey

Ma dhudhumiyey dhaqankeenni hore, mana dhadhaabeyey

Ma dhacsiiyey kaan dhab u aqoon, dhaxalka Soomaali

Abwaannadana ma u dhaafay qayb, dharaqna(30) mow reebay

Dhowaan baradka luuqaddu dhibtaa, beyd dhubqaaliya’e

Dhafdhaf iyo dhexroor iyo dhucliyo, dhinacla mow diidey

Dhudda gabayga xeerki u dhignaa, dhaad ma uga yeelay

Ma ku dhaabay dhacantay lahayd, dhilanta suuugaantu!

 

Afar kalena dhiillada labaad, dhibic haddaan saaro

Oo aan jawaab ka la dhigdhigan, Hodoneey kuu dhiibo

Dhafoorracadda dhallinyaro ku sheeg, ee haddeer dhalata

Waa dhamaasan, iyo dhoohaniyo, dhaawan dhegalaaye

Iyo dhimman qalbigu uu dhintiyo, duul dhadhabisaaye

Maxay dhaqan awoowgood xusaan, waa dhantalanyiine!

 

Afartaa dhardhaaraye mid kale, dhibic haddaan saaro

Dhallinyarada Soomaalideen, wadar dhaleeceeyey

Dhan kastaba ha joogee kuwan, dhimman ku soo sheegay

Inaan been dhaliilayo haddii, layska dhaadhiciyo

Aan marqaatigii soo dhuftee, dhowra hadalkeyga.

 

Inta Yaambo dheer iyo tuntaan, dhiliq masaareedyo

Oo daab dhakada uga mudaan, sida bir dhoolgaadda(31)

Oo dharaarti dhabarrada godaan, iyagoo dhaaraanleh(32)

Oo dhirta cadduunkiyo falaan, dhegedka dhoobooyda

Oo dhuub(33) miraa iyo abuur, dhalaw ridaan reyska

Ma beertaan dhulkoodoo anfaco, ka ma dhalaalshaane

Dhanka kalena mey dhaqanayaan, dhogorta xoolaade

Dhaqaaliyo wax soosaar kalena, soo ma dhiciyaane

Istakiin(34) dad soo dhoofiyeey, lacag ka dhiibaane

Dhaanraac iney wada yihiin, iyo dad dhaandhaan ah

Oo aysan dhiilladuba gelin, sow mid dhaba maahan?.

 

Afartaa dhardhaaraye mid kale, dhibic haddaan saaro

Oo an waano dhaxalgala misana, dib u dharoobeeyo

Dhammaanteedna Soomaali aan, dhab u tusaaleeyo

Markaad tacab dhiteysaa adduun, la is dhalaalshaaye

Adigoon waxaad dhoofsatiyo, haysan waxad dhuuqdo

Oo sida dhallaankii ka dhigan, nuugey dherebtiisa(35)

Dhoollahaad caddeysiyo xarrago, wayska dhalanteede

Dheg wax maqal haddaad leedihiin, amase dhooryooni

Ma dhuunyado dad aan dhididin jeer, dheefuu leeyahaye

Dhib la’aan inuuu wada dhergana, waa wax aan dhicine

Dhugmo yeelo Soomaalidaay, dhaayihiin dedane!

 

Afartaa dhardhaaraye mid kale, dhibic haddaan saaro

Noloshaad dhiggaa tuugsateey, dhimasho dhaantaaye

Intaad sacabbadow dhiganlahayd, cadaw dhibaaddiisa

Ood dheriga quureed dhacdhaca, dhabaqsanlayd heenka

Ama aad dhursugan lahayd cawino, yaalin(36) dhuxulowdey

Dhuugaasha(37) adigoo dubtiyo, xabagta geed dheerka

Ama laaca(38) dhafarruur cunaa, kuu dhadhamo roone

Sidaan dhaama Soomaaliyeey, waad is dhigateene.

 

Waxba gabagu yuu i la dhixine, waxaan ku soo dhaabay

Aadmiga adduunkaan dhurane, qoomba dhinac joogo

Horteen soo ma dhaadhicin arlada, dhalashadoodiiye

Dhallintiyo dhulkana woow sinnayn, dhidib billowgiiye

Cirkana uga ma soo dhicin nacfiga, ay haddeer dhamiye

Waxay nooga dheereeyeen waa, shaqaday dhoobteene

Dhiidhi li’ida waxa noogu wacan, yaa wax igu dhaama?.

 

Dhammaad.

 

Erey bixin:

 

1) dhacsaal: daal.

2) dhebed: shinbir. Fiin ama galawna waa loo yaqaan.

3) dhoon: haan

4) kalax: weel biyaha la darsado.

5) dhakal: weel yar oo geed ah oo geeljirihu geela ku maalo.

6) toobte: weel geela lagu maalo oo qabo ka saneysan.

7) dhure: weel ceelasha lagu dhurto

8) doobi: weel xoolaha lagu maalo, oo qabo ka sameysan

9) gaawe: weel xoolaha lagu maalo 

10) carar: waa geedaha lagu gaduudiyo alaabaha.

11) Sibraar: waa maqaar ari oo caanaha lagu qaato.

12) qandi: waa maqaar la tolo oo hilbaha lagu qaato.

13) xashin: waa maqaar la tolo oo alaabta lagu rito.

14) sati: waa maqaar weel lagu rito oo meel la la suro.

15) xaarin ama masafo: midka raashinka lagu ka la baxsho.

16) dhaal: weel wax lagu karsado, sida digsi yar.

17) godane: weel raashinka lagu cuno sida xeerada.

18) dube: geed la qoray oo raashinka lagu dubto.

19) qarraf: geed raranka lagu xaaro, marka wax la dubayo.

20) saraf: geed la qoray oo salolka lagu shubto marka la cunayo.

21) qumbe: weel maqaar ka sameysan, oo hilbaha iyo subagga lagu shubto.

22) tebed: weel maqaar ka sameysan, oo hilbaha iyo subagga lagu shubto.

23) gure ama fandhaan; geed sida qadada loo isticmaalo.

24) wadaan: harag ceelasha lagu cabo.

25) qabaal: geed la qoro oo xoolaha biyaha lagu siiyo.

26) shube: xarigga ceelka lagu cabo.

27) dharaab: xarigga wadaanta iyo dadaabkeeda is ku xira.

28) dowlis iyo shube waa is ku mid: xarig ceelka lagu cabo.

29) dhafar: xarigga awrka lagu caymiyo.

30) dharaq: caano lagu reebo naasaha xoolaha.

31) dhoolgaad: ul madaxa hore bir looga mudo, oo lagu dagaalo.

32) dhaaraan: dharka la xirto marka la shaqaynayo.

33) dhuub: hal sacab oo raashin ah.

34) istakiin: findhicilka ilkaha lagu farto.

35) dhereb: marada ilmagu marka uu dhasho lagu qabto.

36) yaalin: wax meel is ka oolli jiray.

37) dhuugaal: miraha garaska.

38) laac iyo magool iyo dhalaag: waa laamo geeduhu bixiyaan xilliga ay roob sugowga.

 

Curiye: Maxamad Xuseen Faarax

 



         

Top